De Peelrandbreuk

De 'breukentektoniek' heeft belangrijke gevolgen voor de natuurbescherming in de Peel. De Verheven Peel (complex Deurnese Peel-Mariapeel) ligt in zijn geheel op de Peelhorst, die begrensd wordt door de Peelrandbreuk en de Tegelenbreuk. De Groote Peel ligt in zijn geheel in de Centrale Slenk.

Langs de Peelrandbreuk hebben zich gigantische verschuivingen voltrokken. Zo ligt de bovenkant van de meer dan 280 miljoen jaar oude steenkoollagen in de dorpskom van Liessel (gelegen in de Centrale slenk) 1200 meter dieper dan bij het Kanaal van Deurne (op de Peelhorst). Aan de oppervlakte bedraagt het hoogteverschil tussen horst en slenk hooguit enkele meters. Maar vaak is het helemaal niet te zien. Dat komt omdat de wegzakkende delen voortdurend werden opgevuld met dikkere, jongere lagen. Op de Peelhorst zijn de overeenkomstige lagen veel dunner. Bovendien is de horst afgesleten door water en wind.

Een ondergrondse damwand
Door het langs elkaar schuiven van delen van de aardkorst kunnen lagen met verschillende doorlatendheid tegenover elkaar komen te liggen of kunnen de aanwezige kleilagen worden uitgesmeerd langs de breuk. Bovendien kunnen bij breukvlakken verticale roestbanken (oerbanken) ontstaan als daar ijzerhoudend water in contact komt met zuurstof uit de lucht. De Rode Graaf in Liessel dankt zijn roestbruine water en zijn naam aan dit sterk ijzerhoudende water.
De ondoorlatende laag die op deze manier ontstaat houdt het grondwater tegen en werkt zo als een ondergrondse damwand. Achter die damwand ontstaat op de Peelhorst als het ware een ondergronds stuwmeer. Het grondwaterpeil kan er wel drie meter hoger staan dan in het terrein aan de andere kant van de Peelrandbreuk. Hierdoor kunnen op de hogere Peelhorst zeer natte stukken voorkomen, de zgn. wijstgronden. In de aangrenzende lager gelegen slenk zijn de gronden erg droog. De plotselinge daling van het grondwaterpeil op deze plaats heet een grondwaterval.
De combinatie van damwandwerking van de Peelrandbreuk, aanwezigheid van waterscheidingen en een ondiepe hydrologische basis betekenen voor de z.g. Verheven Peel zeer gunstige omstandigheden voor Natuurbescherming.

Meer 

Naar geologie