Update: beregening en vliegbasis
[14-apr-2026] In dit nieuwsbericht geven we u een update van de zaken rondom beregening en de vliegbasis.
Beregening Noord-Brabant
Bezwaar tegen weigering handhaving
In ons jaarverslag van 2025 schreven we dat we beroep hadden ingesteld tegen de weigering van provincie Limburg om in te gaan op onze handhavingsverzoeken betreffende beregening uit grondwater zonder natuurvergunning binnen de bufferzones rond de Peel. We vermeldden ook in dat jaarverslag dat provincie N.-Brabant in eerste instantie wel leek te gaan handhaven, maar dat eind 2025 plotseling een draai werd gemaakt. Vanwege een concept nieuw beregeningsbeleid, ging de handhaving toch niet door, zo werd ons mondeling medegedeeld. Na enig aandringen kregen wij dat besluit op 26 maart ook op schrift. De provincie wijst onze verzoeken af, omdat er een ‘Koersdocument Brabant-breed beregeningsbeleid’ in de maak is, dat inhoudt dat ‘er naar gestreefd wordt om het gebruik van de onttrekkingsinrichtingen te normeren en legaliseren’.
WBdP heeft op 1 april (geen grap) bezwaar gemaakt tegen het afwijzen van de handhaving. In ons bezwaarschrift betogen wij, samengevat:
Het koersdocument is nog geen beleid en de maatregelen zijn nog niet concreet. En zelfs indien het koersdocument op dit moment vastgesteld zou zijn, zou de start van de uitvoering nog vele jaren (tot zelfs 2035 volgens het concept-document) duren. Wij zijn het dan ook niet eens met uw stelling dat het toekomstige beregeningsbeleid op korte termijn legalisatiemogelijkheden kan bieden. Ook bestrijden wij uw stelling dat door niet te handhaven de natuur niet in een nadeligere positie wordt gebracht. Met diverse onderzoeken is het negatieve effect van beregening rondom de Peel meermaals aangetoond. In een droog jaar daalt de dan toch al lage waterstand in de Peel nog vele cm’s extra. Dit heeft grote (en deels zelfs onomkeerbare) negatieve gevolgen voor flora en fauna. Ten gevolge van uw weigering tot handhaving kan er weer extra schade aan de Peel toegebracht worden in komende droge jaren. Daarbij komt dat de hydrologische bufferzones geen stand-still inhouden. Weliswaar mogen er geen nieuwe beregeningsputten bijkomen, maar de pompcapaciteit is vrijgelaten en het grondgebruik rond de Peel is intensiever geworden. U stelt dat als de beregening per direct gestaakt zou worden, dat dit dan verstrekkende gevolgen kan hebben voor de bedrijfsvoering van de agrariërs. I.h.k.v. de Habitatrichtlijn mogen individuele economische belangen echter niet meegewogen worden. Dit kan zeker niet bij handhaving, waarbij het immers gaat om zaken waarvoor geen natuurtoestemming is verleend. De beoordeling/afweging komt pas bij de eventuele vergunningverlening.
Handhaving op verplaatste putten teruggedraaid
In ons jaarverslag 2025 vermeldden we dat we bij provincie N.-Brabant handhavingsverzoeken ingediend hadden betreffende vier beregeningsputten die ongeoorloofd verplaatst waren in de richting van de Peel. De provincie legde de put-eigenaren daarna een dwangsom op. De betreffende putten dienden te worden afgedicht. Begin dit jaar kregen we echter van de provincie te horen dat deze handhaving zal worden teruggedraaid, eveneens vanwege het hierboven genoemde ‘koersdocument’. We wachten nog op het schriftelijke besluit hiertoe. We zullen daar zeker bezwaar tegen maken. Het verplaatsen van beregeningsputten in de richting van de Peel is immers volgens het Natura2000-beheerplan niet toegestaan. Het is dan ook heel vreemd dat de provincie N.-Brabant nu dit besluit neemt!
Nieuw besluit vliegbasis de Peel
In ons nieuwsbericht van september 2025 berichtten we over de uitspraak van de rechtbank op ons beroep tegen de weigering van het ministerie van LVVN om te handhaven betreffende de drainage/onderbemaling op de voormalige vliegbasis De Peel. Op dat terrein wordt zeer veel water weggepompt, met een nadelig effect op de grondwaterstand in het Natura2000-Peelgebied De Bult. De rechtbank Oost-Brabant wees ons handhavingsverzoek af, maar oordeelde wel dat er ‘passende maatregelen’ getroffen dienen te worden, omdat er sprake is van dreigende verslechtering van De Bult. Het ministerie moest daarom een nieuw besluit nemen op ons verzoek. De rechtbank oordeelde dat daarbij de drainage niet perse volledig beëindigd hoeft te worden, maar dat een belangenafweging mogelijk is.
Het nieuwe besluit kwam begin dit jaar. Defensie dient de grondwateronttrekking te verminderen ten opzichte van de gemiddelde onttrekking in de periode 2019-2025. In 2027 dient 10% reductie te worden behaald. In 2031 moet dat 25% reductie zijn, waarvoor uiterlijk op 1-1-2029 een plan dient te zijn opgesteld. Indien blijkt dat deze reducties niet (tijdig) gehaald kunnen worden, dient Defensie een verbeterplan op te stellen om de voorgeschreven reducties te bereiken. Wat in ieder geval op korte termijn moet gebeuren is het plaatsen van stuwen in de ringsloot rondom de start/landings-baan (om de drainagediepte onder het oostelijke deel van de baan te verminderen) en het verhogen van het waterpeil in de vijver waarin het drainagewater wordt opgevangen voordat het wordt weggepompt naar de waterschapssloot. Defensie dient gedetailleerd onderzoek uit te voeren naar de daadwerkelijke effecten van de drainage op De Bult en dient de getroffen maatregelen zorgvuldig te monitoren.
Voordat het nieuwe besluit werd opgesteld, heeft WBdP met het ministerie en Defensie overlegd. Defensie stelde daarbij dat het door ons voorgestelde ophogen van de baan te kostbaar is en dat ook het definitief sluiten van baan geen optie is. Dat laatste vanwege het feit dat het nog niet volledig zeker is dat de F35’s naar Lelystad kunnen gaan en omdat vanwege de oorlogsdreigingen de basis in de Peel als reserve aangehouden dient te worden. WBdP heeft geen beroep ingesteld tegen het nieuwe besluit, omdat wij het voorschrijven van verdergaande maatregelen niet kansrijk achten. Wel hebben wij Defensie verzocht om ons bij het uitwerken van de verbeteringsmaatregelen te betrekken. Dat is toegezegd.