Nieuw WBdP-onderzoek: landbouw rond Groote Peel duidelijk intensiever geworden
[17-jul-2026] De landbouw rondom Natura 2000-gebied de Groote Peel is de afgelopen zeventien jaar duidelijk intensiever geworden. Dat blijkt uit een analyse van de Basisregistratie Gewaspercelen (BRP) over de periode 2009-2025. De verschuiving is het sterkst zichtbaar in de eerste 500 meter rond het natuurgebied: juist daar verdwijnt relatief veel grasland en neemt het aandeel intensief bouwland het snelst toe. De analyse is uitgevoerd om antwoord te geven op een veelgehoorde vraag in het debat over natuur en landbouw: verandert het grondgebruik rondom kwetsbare natuurgebieden daadwerkelijk richting intensievere landbouw? Voor de Groote Peel blijkt dat het antwoord bevestigend is.
Duidelijke verschuiving in grondgebruik
Voor het onderzoek zijn alle geregistreerde landbouwpercelen geanalyseerd binnen twee zones rondom de Groote Peel: een zone van 500 meter en een zone van 2 kilometer. Percelen binnen het Natura 2000-gebied zelf (en binnen de reeds gerealiseerde natuur van het Natuurnetwerk Nederland direct grenzend aan het Natura 2000-gebied) zijn buiten beschouwing gelaten, zodat uitsluitend de ontwikkeling van het agrarische grondgebruik is onderzocht.
De resultaten laten een consistente ontwikkeling zien. In de 2 kilometerzone steeg het aandeel bouwland van 52,8 procent in 2009 naar 60,4 procent in 2025.
Tegelijkertijd daalde het aandeel grasland van 47,1 naar 38,2 procent. Vooral het aandeel intensief bouwland nam sterk toe. Dat verdubbelde vrijwel van 12,3 naar 23,0 procent. Omgerekend betekent dit een uitbreiding van ruim 326 hectare intensief bouwland: een oppervlakte vergelijkbaar met meer dan 450 voetbalvelden. In dezelfde periode verdween ongeveer 324 hectare grasland.
Grootste veranderingen direct langs de natuur
Nog opvallender is de ontwikkeling in de directe omgeving van de Groote Peel. Binnen een afstand van 500 meter had de landbouw in 2009 nog een relatief extensief karakter, met veel grasland en minder intensieve akkerbouw. Dat beeld is in de afgelopen jaren duidelijk veranderd. Het aandeel grasland daalde van 57,6 naar 45,3 procent, terwijl het aandeel intensief bouwland meer dan verdubbelde van 9,4 naar 20,0 procent. In totaal verdween ongeveer 93 hectare grasland en kwam er bijna 72 hectare intensief bouwland bij. Juist de zone die oorspronkelijk het meest extensief werd gebruikt, ontwikkelt zich daarmee relatief het snelst richting intensiever agrarisch gebruik.
Juli 2026: Akkerperceel met aardappels grenzend aan de Groote Peel, waar 2 jaar geleden nog gras stond. Aardappels zijn één van de teelten met meeste pesticidengebruik. Beregening aan de rand van de Peel. In één beeld alles wat we niet willen.
Trend zet vooral na 2015 door
De analyse laat zien dat de veranderingen zich niet geleidelijk over de gehele onderzoeksperiode hebben voltrokken. De omslag wordt vooral zichtbaar vanaf 2015-2016. In de 500 meterzone versnelt deze ontwikkeling bovendien vanaf 2022. Hoewel er tussen afzonderlijke jaren fluctuaties optreden doordat gewassen worden afgewisseld, blijft de langjarige trend duidelijk zichtbaar: minder grasland en een groeiend aandeel intensievere teelten.
Relevant voor het debat over natuur en landbouw
De resultaten zijn relevant omdat in verschillende toekomstscenario’s voor landbouw en natuur juist wordt uitgegaan van extensiever grondgebruik rondom kwetsbare Natura 2000-gebieden. Ook in discussies over waterkwaliteit, stikstof en pesticiden wordt regelmatig gewezen op het belang van een geleidelijke overgang tussen landbouw en natuur. De analyse laat zien dat de ontwikkeling rondom de Groote Peel de afgelopen zeventien jaar juist de andere kant op is gegaan.
Openbare data
De analyse van Werkgroep Behoud de Peel is gebaseerd op de jaarlijkse Basisregistratie Gewaspercelen (BRP), waarin landbouwers registreren welke gewassen zij op hun percelen telen. Door deze gegevens over de periode 2009-2025 systematisch te vergelijken ontstaat een betrouwbaar beeld van de ontwikkeling van het grondgebruik rondom de Groote Peel. De volledige analyse, inclusief methodiek, kaarten, tabellen en een toelichting op de beperkingen van de gebruikte data, is beschikbaar in het bijbehorende rapport.